Ngày 01/07/2026, Thông tư số 87/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế Thông tư số 111/2013/TT-BTC nhằm hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Văn bản mới này mang đến nhiều thay đổi quan trọng liên quan đến mức giảm trừ gia cảnh, hồ sơ người phụ thuộc (NPT), cũng như cách tính thuế đối với chứng khoán phái sinh.

Dưới đây là 05 điểm mới đáng chú ý được tổng hợp chi tiết nhằm hỗ trợ người nộp thuế (NTT) nắm bắt và tuân thủ đúng quy định pháp luật.

1. Nâng ngưỡng thu nhập NPT lên 03 triệu đồng/tháng

Căn cứ Điều 3 Thông tư số 87/2026/TT-BTC quy định cụ thể như sau:

• Mức thu nhập mới: Mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của NPT (theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và điểm c khoản 2, điểm a và b khoản 3 Điều 47 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP) không vượt quá 03 triệu đồng.
• Trách nhiệm kê khai: NTT có trách nhiệm xác định NPT không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, đồng thời kê khai đầy đủ, đúng và trung thực thu nhập của NPT theo quy định. Trường hợp cơ quan thuế trong quá trình thực hiện phát hiện việc kê khai không đúng, NTT bị xử lý theo quy định của pháp luật.
• So sánh với quy định cũ: Trước đó, theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 9 Thông tư số 111/2013/TT-BTC, mức thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập của NPT không vượt quá 01 triệu đồng/tháng.

2. Quy định chi tiết về hồ sơ xác định NPT của NTT

Căn cứ Điều 4 Thông tư số 87/2026/TT-BTC hồ sơ xác định NPT là con của NTT được quy định cụ thể theo từng trường hợp sau:

• Đối với con đẻ: Bản chụp Giấy khai sinh và bản chụp Căn cước (nếu đã được cấp).
• Đối với con nuôi: Bản chụp Giấy khai sinh, bản chụp Căn cước (nếu đã được cấp) và một trong các giấy tờ sau: bản chụp quyết định công nhận việc nuôi con nuôi hoặc quyết định công nhận việc nhận cha, mẹ, con của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
• Đối với con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng: Bản chụp Giấy khai sinh, bản chụp Căn cước (nếu đã được cấp) và bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn của NTT hoặc giấy tờ khác chứng minh mối quan hệ với con riêng.
• Đối với con từ đủ 18 tuổi trở lên thuộc trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, khuyết tật: ngoài hồ sơ chứng minh quan hệ con theo các trường hợp nêu trên, hồ sơ phải có thêm bản chụp Giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự theo quy định pháp luật hoặc bản chụp Giấy xác nhận khuyết tật theo pháp luật về người khuyết tật.
• Đối với con đang theo học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, dạy nghề, bao gồm cả con từ đủ 18 tuổi trở lên đang học phổ thông (tính cả thời gian chờ kết quả từ tháng 6 đến tháng 9 của năm lớp 12): ngoài hồ sơ chứng minh quan hệ con theo các trường hợp nêu trên, hồ sơ phải có thêm bản chụp Thẻ sinh viên hoặc bản khai có xác nhận của nhà trường hoặc giấy tờ khác chứng minh đang theo học tại các cơ sở giáo dục phù hợp.

► Lưu ý: Quy định này thay thế cho các hướng dẫn trước đây tại điểm g khoản 1 Điều 9 Thông tư số 111/2013/TT-BTC được sửa đổi, bổ sung bởi Điều 1 Thông tư số 79/2022/TT-BTC).

3. Bổ sung hướng dẫn thuế TNCN đối với chứng khoán phái sinh: Chịu mức thuế 0,1%

Căn cứ Điều 5 Thông tư số 87/2026/TT-BTC cách xác định thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh được quy định cụ thể:

• Mức thuế phải nộp: Số thuế TNCN phải nộp đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh được xác định theo từng lần chuyển nhượng, bằng:

Thuế TNCN = Giá chuyển nhượng * 0,1%

• Xác định giá chuyển nhượng: Trường hợp chuyển nhượng chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai, giá chuyển nhượng là giá chuyển nhượng hợp đồng tương lai của từng lần chuyển nhượng. Trong đó, giá chuyển nhượng hợp đồng tương lai từng lần được xác định theo công thức:

Giá chuyển nhượng HĐTL từng lần = (Giá thanh toán tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế × Hệ số nhân hợp đồng × Số lượng hợp đồng × Tỷ lệ ký quỹ ban đầu) : 2

Trong đó, tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam công bố theo quy định.

• Thời điểm xác định thu nhập tính thuế: Thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lai là thời điểm khớp lệnh mua, bán của nhà đầu tư trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.

4. Quy định về trách nhiệm của Cơ quan thuế và NTT về thông tin NPT

• Căn cứ khoản 6 Điều 4 Thông tư số 87/2026/TT-BTC quy định NTT chịu trách nhiệm về thông tin NPT:

"6. NTT thực hiện việc đăng ký, thay đổi NPT theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký, thay đổi NPT, việc kê khai thu nhập của NPT quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư này. Trường hợp phát hiện kê khai không đúng sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế và pháp luật có liên quan."

Theo đó, NTT có trách nhiệm thực hiện đăng ký hoặc thay đổi NPT theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, đồng thời tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của việc đăng ký, thay đổi NPT và việc kê khai thu nhập của NPT. Doanh nghiệp có thể hỗ trợ người lao động thực hiện thủ tục đăng ký NPT, tuy nhiên trách nhiệm xác định điều kiện và kê khai thông tin vẫn thuộc về NTT.

• Cơ quan thuế khai thác dữ liệu để xác định NPT:

Căn cứ khoản 9 Điều 4 Thông tư số 87/2026/TT-BTC quy định:

"9. Trên cơ sở thông tin đăng ký thuế, cơ quan thuế khai thác, sử dụng dữ liệu thông tin trong cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật để làm căn cứ xác định NPT được giảm trừ gia cảnh."

Trường hợp cơ quan thuế không thể khai thác, sử dụng được dữ liệu thông tin xác định NPT trong cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật thì NTT cung cấp các giấy tờ liên quan đến việc xác định NPT quy định tại Điều này. Như vậy, cơ quan thuế thực hiện khai thác thông tin từ Cổng Dịch vụ công quốc gia, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp bộ, cấp tỉnh, Cơ sở dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được kết nối, chia sẻ để xác định NPT; trường hợp không thể khai thác được các thông tin nêu trên, NTT mới phải bổ sung hồ sơ, giấy tờ chứng minh theo quy định.

5. Thay thế Thông tư số 111/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNCN

Căn cứ Điều 6 Thông tư số 87/2026/TT-BTC)

• Hiệu lực thi hành: Thông tư số 87/2026/TT-BTC có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026. Các quy định liên quan đến thu nhập từ kinh doanh và thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
• Văn bản bị thay thế: Thông tư số 87/2026/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư số 111/2013/TT-BTC hướng dẫn Luật Thuế TNCN năm 2007 và Nghị định số 65/2013/NĐ-CP.