Luật Việc làm số 74/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 16/06/2025 và có hiệu lực từ 01/01/2026, thay thế Luật Việc làm năm 2013. Trong đó, các quy định về bảo hiểm thất nghiệp được điều chỉnh theo hướng làm rõ điều kiện hưởng, rút ngắn thời điểm hưởng trợ cấp, thống nhất mức hưởng tối đa và bổ sung thêm cơ chế hỗ trợ người lao động, người sử dụng lao động.
Đáng chú ý, các quy định mới liên quan trực tiếp đến Điều 30, Điều 33, Điều 38, Điều 39 và Điều 41, tạo ra những thay đổi mà doanh nghiệp và người lao động cần lưu ý trong quá trình tham gia, đóng và giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp.
| 1. Không được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi nghỉ việc đã đủ điều kiện hưởng lương hưu |
Một thay đổi quan trọng tại điểm a khoản 1 Điều 38 Luật Việc làm 2025 là điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp được xác định theo tình trạng người lao động đủ điều kiện hưởng lương hưu, thay vì chỉ căn cứ vào việc người lao động đã thực tế hưởng lương hưu hay chưa.
Theo quy định mới, người lao động chỉ được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc theo quy định và không thuộc trường hợp nghỉ việc khi đủ điều kiện hưởng lương hưu. Đồng thời, người đang đủ điều kiện hưởng lương hưu cũng không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm thất nghiệp theo khoản 2 Điều 31.
| 2. Thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp được rút ngắn còn ngày làm việc thứ 11 |
“Thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp là ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp.”
So với quy định trước đây, thời điểm hưởng được rút ngắn 05 ngày làm việc. Người lao động đáp ứng đầy đủ điều kiện và hồ sơ sẽ xác định thời điểm hưởng từ ngày làm việc thứ 11 kể từ ngày nộp đủ hồ sơ.
Cần phân biệt giữa thời điểm hưởng theo luật và thời hạn cơ quan có thẩm quyền xử lý hồ sơ. Nghị định 374/2025/NĐ-CP quy định tổ chức dịch vụ việc làm công xem xét, trình quyết định về việc hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ theo quy định.
| 3. Thống nhất mức hưởng trợ cấp thất nghiệp tối đa |
Luật Việc làm 2025 thay đổi đáng kể cách xác định mức hưởng tối đa.
Theo khoản 1 Điều 39, mức trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng:
- 60% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm thất nghiệp của 06 tháng đã đóng bảo hiểm thất nghiệp gần nhất trước khi chấm dứt hợp đồng;
- Nhưng tối đa không quá 05 lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng do Chính phủ công bố, áp dụng tại tháng cuối cùng đóng bảo hiểm thất nghiệp.
Như vậy, Luật mới sử dụng một công thức trần chung dựa trên mức lương tối thiểu tháng theo vùng, thay vì phân biệt theo chế độ tiền lương của người lao động như quy định trước đây.
| 4. Thay đổi điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp từ 01/01/2026 |
Căn cứ Điều 38 Luật Việc làm 2025 quy định người lao động đang đóng BHTN được hưởng trợ cấp thất nghiệp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện luật định.
Về thời gian đóng BHTN, quy định được xác định như sau:
- Người lao động phải đóng BHTN từ đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc.
- Riêng người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 12 tháng, phải đóng BHTN đủ 12 tháng trở lên trong thời gian 36 tháng trước khi chấm dứt hợp đồng.
Ngoài điều kiện về thời gian đóng, người lao động còn phải:
- Chấm dứt hợp đồng theo quy định pháp luật và không thuộc trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật;
- Không nghỉ việc khi đã đủ điều kiện hưởng lương hưu;
- Nộp đủ hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày chấm dứt hợp đồng;
- Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nộp đủ hồ sơ, không thuộc các trường hợp làm mất điều kiện hưởng theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 38.
| 5. Mở rộng các chế độ bảo hiểm thất nghiệp |
Luật Việc làm 2025 không chỉ tập trung vào khoản trợ cấp dành cho người thất nghiệp mà còn mở rộng phạm vi các chế độ BHTN.
Theo Điều 30, các chế độ BHTN bao gồm:
- Tư vấn, giới thiệu việc làm;
- Hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề;
- Trợ cấp thất nghiệp;
- Hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.
Đặc biệt, trong trường hợp khủng hoảng, suy thoái kinh tế, thiên tai, hỏa hoạn, địch họa hoặc dịch bệnh nguy hiểm, căn cứ tình hình thực tế và kết dư Quỹ BHTN, Chính phủ có thể quy định việc giảm mức đóng BHTN, hỗ trợ bằng tiền hoặc hình thức hỗ trợ khác.
6. Doanh nghiệp được giảm tiền đóng BHTN khi tuyển mới người lao động là người khuyết tật |
Một điểm mới đáng chú ý tại khoản 6 Điều 33 Luật Việc làm 2025 là người sử dụng lao động được giảm phần tiền đóng BHTN thuộc trách nhiệm của mình đối với người lao động là người khuyết tật trong thời gian không quá 12 tháng khi tuyển mới và sử dụng người lao động là người khuyết tật.
Đồng thời, Luật quy định rõ trách nhiệm đóng đủ BHTN khi người lao động chấm dứt hợp đồng.
Theo khoản 7 Điều 33:
“Người sử dụng lao động có trách nhiệm đóng đủ bảo hiểm thất nghiệp theo quy định đối với người lao động khi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc chấm dứt làm việc để kịp thời giải quyết chế độ bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động.”
Trường hợp người sử dụng lao động không đóng đủ BHTN cho người lao động thì phải trả khoản tiền tương ứng với các chế độ bảo hiểm thất nghiệp mà người lao động được hưởng theo quy định của pháp luật.
►Căn cứ pháp lý:
- Luật Việc làm số 74/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 16/06/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026.
- Điều 30 Luật Việc làm 2025: Các chế độ bảo hiểm thất nghiệp.
- Điều 33 Luật Việc làm 2025: Đóng bảo hiểm thất nghiệp, trách nhiệm đóng và trường hợp giảm tiền đóng đối với người lao động là người khuyết tật.
- Điều 38 Luật Việc làm 2025: Điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp.
- Điều 39 Luật Việc làm 2025: Mức hưởng, thời gian hưởng và thời điểm hưởng trợ cấp thất nghiệp.
- Điều 41 Luật Việc làm 2025: Chuyển nơi hưởng, tạm dừng, tiếp tục, chấm dứt hưởng và hủy hưởng trợ cấp thất nghiệp.
- Nghị định 374/2025/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp, trong đó có trình tự, thủ tục giải quyết hưởng trợ cấp thất nghiệp.
