1. Mở rộng và điều chỉnh đối tượng chịu thuế / không chịu thuế

Luật 2025 tiếp tục kế thừa các nguyên tắc cốt lõi của hệ thống thuế gián thu, đồng thời tinh chỉnh để phù hợp với thực tiễn quản trị hiện đại:

• Đối tượng chịu thuế: Các hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục bị điều tiết đặc biệt (xa xỉ hoặc có hại) vẫn là tâm điểm của sắc thuế này.
• Đối tượng không chịu thuế: Luật quy định rõ các trường hợp xuất khẩu, hàng viện trợ hoặc các phương tiện chuyên dùng vẫn được miễn thuế nhằm khuyến khích sản xuất và hỗ trợ nhân đạo.
• Cải cách quản lý: Luật bổ sung nhiều quy định chi tiết về miễn, giảm, hoàn và khấu trừ thuế. Sự minh bạch này giúp loại bỏ tình trạng chồng chéo, không rõ ràng trong thực thi, từ đó bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và tối ưu hóa dòng tiền nộp thuế.

2. Hiệu lực thi hành và Sự chấm dứt của các quy định cũ

Căn cứ Điều 11 Luật Thuế TTĐB 2025, mốc thời gian quan trọng mà mọi doanh nghiệp cần ghi nhớ là:

Ngày 01 tháng 01 năm 2026: Chính thức có hiệu lực thi hành.

Kể từ thời điểm này, Luật Thuế TTĐB số 27/2008/QH12 cùng toàn bộ các Luật sửa đổi vào các năm 2014, 2016 và 2022 sẽ hết hiệu lực. Việc xác định rõ ngày 01/01/2026 giúp doanh nghiệp chủ động trong việc điều chỉnh bảng giá, in ấn bao bì và cập nhật hệ thống phần mềm kế toán, tránh các rủi ro pháp lý về việc áp dụng sai quy định cũ.

3. Lộ trình tăng thuế suất

Điểm đáng chú ý nhất trong Luật 2025 chính là lộ trình tăng thuế suất liên tục trong 5 năm (2026–2031). Điều này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc giảm thiểu tác hại từ đồ uống có cồn và thuốc lá.

3.1. Đối với Rượu và Bia

Luật thiết lập lộ trình tăng mức thuế suất đáng kể:

• Rượu dưới 20 độ: Bắt đầu với 35% (năm 2026), sau đó tăng dần 5%/năm để đạt mức 60% vào năm 2031.
• Rượu từ 20 độ trở lên: Khởi điểm 65% (năm 2026) và chạm mốc 90% vào năm 2031.
• Bia: Tương tự rượu mạnh, thuế suất đối với bia sẽ tăng từ 65% (năm 2026) lên 90% vào năm 2031.

3.2. Đối với Thuốc lá

Luật duy trì thuế suất tỷ lệ (75%) nhưng bổ sung phương pháp tính thuế tuyệt đối theo lộ trình 5 năm (2027–2031). Đây là cơ chế thuế hỗn hợp nhằm kiểm soát chặt chẽ sản lượng và chất lượng mặt hàng này trên thị trường.

4. Cải cách cơ chế tính thuế và Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp

Luật Thuế TTĐB 2025 thiết lập một khung pháp lý linh hoạt, kết hợp giữa các phương pháp tính thuế truyền thống và hiện đại, đồng thời mở rộng các cơ chế hỗ trợ nhằm đảm bảo tính công bằng cho người nộp thuế trong các tình huống bất khả kháng.

4.1. Đa dạng hóa phương pháp tính thuế

Điểm mới quan trọng là việc quy định rõ ràng các căn cứ tính thuế tùy thuộc vào tính chất của từng loại hàng hóa, dịch vụ:

• Phương pháp tính thuế theo tỷ lệ phần trăm: Đây là phương pháp phổ biến nhất.

Số thuế phải nộp = Giá tính thuế TTĐB * Thuế suất (%)

• Phương pháp tính thuế tuyệt đối: Số thuế được xác định dựa trên đơn vị số lượng hàng hóa.

Số thuế phải nộp = Lượng hàng hóa tính thuế * Mức thuế tuyệt đối

• Phương pháp hỗn hợp: Kết hợp cả hai cách tính trên cho cùng một mặt hàng (ví dụ điển hình là thuốc lá từ năm 2027).

4.2. Cơ chế giảm thuế trong trường hợp bất khả kháng

Luật 2025 thể hiện tính nhân văn và chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp thông qua quy định về giảm thuế:

• Đối tượng: Người nộp thuế gặp khó khăn do thiên tai, tai nạn bất ngờ.
• Mức giảm: Xét trên mức độ thiệt hại thực tế nhưng tối đa không quá 30% số thuế phải nộp của năm xảy ra thiệt hại và không vượt quá giá trị tài sản bị thiệt hại sau khi đã được bồi thường (nếu có).

4.3. Biện pháp khấu trừ và Hoàn thuế

Để tránh tình trạng "thuế chồng thuế" và khuyến khích xuất khẩu, Luật quy định chi tiết về:

• Khấu trừ thuế: NĐT hoặc cơ sở sản xuất được khấu trừ số thuế TTĐB đã nộp ở khâu nguyên liệu nhập khẩu hoặc mua từ cơ sở sản xuất trong nước khi xác định số thuế TTĐB phải nộp ở khâu bán ra.

Ví dụ: Doanh nghiệp mua rượu tinh chế (đã nộp thuế TTĐB) để sản xuất rượu vang đóng chai thì số thuế đã nộp ở khâu nguyên liệu sẽ được trừ vào số thuế phải nộp của thành phẩm bán ra.

• Hoàn thuế: Áp dụng cho các trường hợp hàng hóa tạm nhập, tái xuất; hàng hóa dùng làm nguyên liệu sản xuất hàng xuất khẩu; hoặc quyết toán thuế khi sáp nhập, chia tách doanh nghiệp có số thuế nộp thừa.

Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt 2025 không đơn thuần là tăng thuế, mà là một cuộc cải cách hướng tới sự minh bạch và bền vững. Việc thấu hiểu lộ trình đến năm 2031 sẽ là lợi thế cạnh tranh giúp doanh nghiệp đứng vững trước những thay đổi lớn của chính sách tài chính quốc gia.