1. Rõ ràng hóa ranh giới giữa “chậm đóng” và “trốn đóng” BHXH, BHTN
Ngày 16/10/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 274/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật bảo hiểm xã hội (BHXH) về chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN); khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm xã hội, có hiệu lực từ 30/11/2025. Nghị định cũng quy định cụ thể và giúp phân biệt rõ ràng giữa hành vi “chậm đóng” - “trốn đóng” BHXH, BHTN.
Theo Điều 6 Nghị định số 274/2025/NĐ-CP, thời điểm chuyển hành vi từ chậm đóng BHXH, BHTN sang trốn đóng được xác định như sau:
► Trường hợp 1: người sử dụng lao động (NSDLĐ) chưa đăng ký tham gia BHXH, BHTN cho người lao động
- Nếu sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn đăng ký tham gia BHXH, BHTN theo quy định của pháp luật về BHXH và BHTN mà vẫn chưa đăng ký, hành vi chậm đóng chuyển thành trốn đóng.
- Thời điểm bắt đầu tính là ngày thứ 61 kể từ sau thời hạn đăng ký.
► Trường hợp 2: NSDLĐ đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc, BHTN thấp hơn theo quy định của pháp luật về BHXH và BHTN.
- Đối với đơn vị đóng hằng tháng: Hành vi được xác định là trốn đóng bắt đầu từ sau ngày cuối cùng của tháng tiếp theo tháng phát sinh tiền lương đã đăng ký làm căn cứ đóng.
- Đối với đơn vị đóng 03 tháng hoặc 06 tháng một lần: Hành vi được xác định là trốn đóng bắt đầu từ sau ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng đã đăng ký làm căn cứ đóng.
► Trường hợp 3: NSDLĐ chậm đóng dù đã được cơ quan BHXH đôn đốc theo quy định.
- Đối với đơn vị đã được cơ quan BHXH gửi văn bản đôn đốc trong vòng 45 ngày kể từ sau thời hạn đóng BHXH chậm nhất theo quy định, mà đơn vị vẫn không nộp sau 60 ngày: Hành vi được chuyển thành trốn đóng kể từ ngày thứ 61.
- Đối với đơn vị đã được cơ quan BHXH gửi văn bản đôn đốc sau 45 ngày kể từ sau thời hạn đóng BHXH chậm nhất theo quy định: Hành vi được coi là trốn đóng được xác định từ ngày thứ 15 ngày kể từ ngày cơ quan BHXH ban hành văn bản đôn đốc.
Doanh nghiệp bị khi bị xác định trốn đóng BHXH, BHTN phải nộp toàn bộ số tiền trốn đóng. Đồng thời phải nộp thêm tiền lãi bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền và số ngày trốn đóng.
Ngoài ra, hành vi trốn đóng có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội theo quy định của Bộ luật Hình sự.
2. Các trường hợp không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp
Căn cứ Điều 4 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, các trường hợp trốn đóng nêu tại Mục 2 bài viết sẽ không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp khi có một trong các lý do sau theo công bố của cơ quan có thẩm quyền về phòng, tránh thiên tai, tình trạng khẩn cấp, phòng thủ dân sự và phòng, chống dịch bệnh, bao gồm:
- Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.
- Tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật gây ảnh hưởng đột xuất, bất ngờ đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.
- Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.
Lưu ý: Nội dung trên được tổng hợp tại thời điểm ban hành, các quy định pháp luật có thể thay đổi trong tương lai. Để có thông tin chính xác nhất, bạn vui lòng tham khảo văn bản pháp luật hiện hành.
